VERANTWOORDING

Omroep Brabant wil de wereld achter pillen en poeders inzichtelijk maken, uitleggen, doorzien. In deze productie proberen we een duidelijk beeld te schetsen van hoe het er aan toe gaat in het drugsbedrijf. Dat is deels gelukt, maar deels ook niet. De grote pillenbaron hebben we niet gesproken, justitie was niet beschikbaar en een volledig kostenplaatje is niet niet helemaal te maken. De wereld is en blijft behoorlijk ondoorzichtig. Wel ligt er een goed onderbouwd dossier, waarin ontzettend veel informatie is verwerkt over die zwartgrijze, soms (bijna) witte illegale economie: de wereld rond synthetische drugs.

Wie leverden informatie voor deze productie, de bronnen:

  • Staatsbosbeheer 
  • Natuurmonumenten 
  • Brabants Landschap 
  • Brandweer Midden- West-Brabant 
  • Provincie Noord Brabant 
  • Novadic Kentron (Charles Dorpmans) 
  • LFO (Landelijke Faciliteit Ontmantelen) 
  • Landelijke Recherche: ESPD (Expertisecentrum Synthetische Drugs en Precursoren) 
  • Nationaal Forensisch Instituut (NFI, Marnix Hoitink) 
  • Toine Spapens (Tilburg University)

Sommige bronnen kunnen en willen niet herkenbaar in beeld. Soms omdat ze zelf onderdeel zijn van het criminele netwerk of de bestrijding daarvan. Soms omdat ze bang zijn voor reacties uit hun omgeving vanwege het taboe op drugsgebruik. Dit gaat over:

  • Dealer Sjoerd 
  • Verschillende gebruikers van synthetische drugs 
  • Politie

Gebrekkige informatie

Van ‘het kastje naar de muur’, die route hebben we tijdens de productie van dit verhaal vaak bewandeld. Om informatie te vergaren voor deze productie heeft Omroep Brabant met veel relevante instanties contact gehad. Helaas kwamen daar niet altijd de gegevens uit die we hadden willen hebben voor deze productie. Opvallend is dat er, wanneer er inhoudelijke vragen worden gesteld, veel naar anderen wordt gewezen. Voor cijfers over dumpingen en omvang van de handel in drugs verwijst de Task Force B6 naar de politiekorpsen in de regio, die op hun beurt verwijzen naar de Landelijke Eenheid, die op hun beurt weer verwijst naar de Provincie. De provincie gaat er van uit dat de politiekorpsen de informatie heeft. En uiteindelijk? Uiteindelijk heeft niemand een volledig en gespecificeerd overzicht kunnen of willen overleggen.

Justitie gaf aan graag mee te willen werken aan de productie. Tot op het laatste moment ging Omroep Brabant er van uit dat een afspraak mogelijk was; dat was immers toegezegd. Helaas ging deze om agendatechnische redenen niet door. Dat is ook een reden dat deze productie geen inhoudelijke reactie van het Openbaar Ministerie bevat. De Landelijke Recherche toonde zich behulpzaam en lijkt een redelijk beeld te hebben van de landelijke situatie, maar heeft dat niet uitgesplitst per provincie. Het LFO (ontmanteleenheid) houdt dat ook niet bij.

Informatie rond een dumping is pas relevant als je de details weet. Hoe de verhouding tussen dumpingen van xtc- of speedlabs ligt, als je weet om hoeveel liter dat gaat en wat dump-hotspots zijn. De provincie gebruikt in media-uitingen verschillende totaalaantallen van dumpingen. Opvallend is dat de aantallen variëren en dat het niet de gewenste details bevat. Het verwonderde ons dat uitingen over fondsen, schadeloosstellingen en de bestrijding van deze criminaliteit worden gefundeerd met wankele cijfers.

En dat is vreemd, als je bedenkt dat je zou moeten weten wat de tegenstander doet, voor je hem kunt bestrijden. Het is ons niet gelukt om via deze instanties dat beeld te krijgen, waardoor wij twijfelen of dat beeld er ook daadwerkelijk is.

Het duidelijkste beeld is wellicht nog te vinden bij de natuurbeheerders zoals Staatsbosbeheer, die voor de eigen organisaties bijhouden wat de drugsdumpingen kosten. Logisch, want zij voelen dat keihard terug in hun begroting. Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten waren erg behulpzaam in het leveren van cijfers. Maar ook zij hebben de informatie niet volledig. Ze beschikken over aantallen, omdat enkele boswachters dat goed bijhouden. Wat voor stoffen gedumpt zijn en in welke hoeveelheden; dat is niet bekend.

Verandering

Milieugedeputeerde Johan van den Hout geeft aan dat de cijfers van 2013 en daarvoor ook slecht geregistreerd zijn. “Het ligt voor de hand om alles bij te houden. Het is ook terecht dat burgers denken: ‘het is toch één overheid, die op één manier handelt?’. Maar in de praktijk heb je te maken met veel verschillende instanties. Voorheen kenden die elkaars werk niet en werd informatie niet goed opgeslagen.”

Daar komt verandering in, vertelt Van den Hout: “Pas als we alle cijfers van verschillende instanties bij elkaar brengen kunnen we een duidelijk beeld krijgen van de problematiek in Brabant. Daarom zijn we vanaf begin 2014 zijn we gestart met het opleiden van mensen op dat gebied. De lijntjes zijn korter geworden en we denken dat we eind 2014 dus ook een veel duidelijker beeld kunnen schetsen.”

Voor deze productie is daarom grotendeels uitgegaan van berichten in de media en van de politie. Het is het gelukt om van ongeveer één derde van de dumpingen meer informatie te vergaren. De overige twee derde staan nergens gemeld. Daarom zijn we uitgegaan van gemiddelden, berekend uit het bekende gedeelte.

Mitsen en maren te over. Schetst deze productie een reëel beeld? Is er überhaupt wel een reëel beeld te schetsen? Wij zijn van mening van wel. Nergens wordt geclaimd dat de genoemde bedragen ook de eindbedragen zijn. Bedragen zijn bewust laag gehouden, er is met zuinige getallen gerekend. Dat er toch flinke getallen, minimumgetallen uitrollen, zegt iets over de omvang van de problemen waarmee onze provincie kampt.